11 wrze\u015bnia to dobry moment na podzielenie si\u0119 kilkoma uwagami o serialu „The Looming Tower” na podstawie ksi\u0105\u017cki Lawrence’a Wrighta. Bedzie w punktach:<\/p>\n
<\/p>\n
1. To bardzo dobry, trzymaj\u0105cy w napi\u0119ciu serial, ze \u015bwietn\u0105 rol\u0105 Jeffa Danielsa. Pokazuj\u0105cy, \u017ce walka z terroryzmem to przede wszystkim \u017cmudna robota wywiadowcza, zbieranie dowod\u00f3w, budowanie sprawy etc., a nie spektakularne akcje komandos\u00f3w. Ostatni odcinek, zatytu\u0142owany po prostu „9\/11” nakr\u0119cony jest z du\u017cym wyczuciem, bez epatowania dramatem, ale i bez uciekania od ci\u0119\u017caru tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o. Moja Iwona rycza\u0142a i wcale mnie to nie dziwi\u0142o, bo te\u017c mia\u0142em gul\u0119 w prze\u0142yku.<\/p>\n
2. Czasami niestety przebija si\u0119 jednak tanio\u015b\u0107 produkcyjna lub niedo\u015bwiadczenie Hulu w robieniu prawdziwej telewizji. Aktorzy do\u015b\u0107 nier\u00f3wno graj\u0105 – zw\u0142aszcza Tehar Rahim, jako Ali Soufan – dekoracje bywaj\u0105 dyskusyjne, a niekt\u00f3re sceny s\u0105 o\u015bwietlone tak, jakby kr\u0119cono je przy niskim bud\u017cecie i kiepskim sprz\u0119tem. Mo\u017cna te\u017c trafi\u0107 na tani kicz, wprost z opery mydlanej. Najlepszym tego przyk\u0142adem jest motyw ch\u0142opca, kt\u00f3ry ze zbombardowanego obozu trafia wprost w obj\u0119cia Al-Kaidy, a p\u00f3\u017aniej na \u0142\u00f3dk\u0119 uderzaj\u0105c\u0105 w USS Cole. To wulgarne i prostackie. Podobnie nieprzekonuj\u0105cy i wyciskaj\u0105cy \u0142zy z oczu jest w\u0105tek Boba Chesneya poszukuj\u0105cego w gruzach kenijskiej ambasady kobiety, kt\u00f3r\u0105 dopiero co pozna\u0142 (przy okazji: wysokiej funkcjonariuszki CIA).<\/p>\n
3. G\u0142\u00f3wnym problemem filmu jest dla mnie nieumiej\u0119tne przedstawienie motywacji stoj\u0105cych za ukrywaniem danych przez CIA. W ksi\u0105\u017cce nie by\u0142o to problemem, bo Wright nie musia\u0142 wchodzi\u0107 do g\u0142\u00f3w agent\u00f3w, po prostu, jako reporter pisa\u0142, jak si\u0119 zachowywali. W serialu to s\u0105 jednak konkretne postaci, ludzie z krwi i ko\u015bci i kiedy robi\u0105 co\u015b nielogicznego, a p\u00f3\u017aniej ci\u0105gn\u0105 to przez kilka odcink\u00f3w, to chcia\u0142bym si\u0119 dowiedzie\u0107, dlaczego to robi\u0105.<\/p>\n
4. Diane March to zreszt\u0105 najs\u0142absza posta\u0107 serialu. Mo\u017ce wynika to z faktu, \u017ce jest zbitk\u0105 kilku prawdziwych postaci, wi\u0119c jej motywacje si\u0119 rozmywaj\u0105. Ale mnie najbardziej ubod\u0142o tanie psychologizowanie tej postaci, t\u0142umaczenie jej post\u0119powania zapatrzeniem w Martina Schmidta. Rozumiem, \u017ce chodzi\u0142o o zbudowanie pozycji Schmidta, ale wysz\u0142o nie tylko nieprzekonuj\u0105co, ale i seksistowsko (wiadomo, \u017ce jak wysoko postawiona baba ma silne przekonania, to najprawdopodobniej dlatego, \u017ce zadurzy\u0142a si\u0119 w facecie z silnymi przekonaniami). Z kolei nie\u017ale zagrany i umotywowany jest sam Schmidt (bazuj\u0105cy na Martinie Scheuerze). Jego zaciek\u0142o\u015b\u0107 i wiedza robi\u0105 wra\u017cenie i troch\u0119 szkoda, \u017ce serial tak otwarcie robi z niego czarny charakter. To by\u0142 jednak cz\u0142owiek, kt\u00f3ry mia\u0142 olbrzymi\u0105 wiedz\u0119 na temat Al Kaidy i przez wiele lat walczy\u0142, by CIA dostrzeg\u0142a zagro\u017cenie. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry mia\u0142 racj\u0119, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 kariery sp\u0119dzi\u0142 na bocznym torze. Jego taktyka okaza\u0142a si\u0119 chybiona, a konsekwencje katastrofalne, ale \u0142atwo nam to ocenia\u0107 po fakcie.<\/p>\n
5. Najwi\u0119kszym grzechem serialu wobec ksi\u0105\u017cki jest dob\u00f3r materia\u0142u. Ksi\u0105\u017cka t\u0142umaczy\u0142a sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a nienawi\u015b\u0107 Ben Ladena wobec Ameryki, m\u00f3wi\u0142a, \u017ce 9\/11 wynika\u0142 z bardzo skomplikowanych proces\u00f3w spo\u0142ecznych i religijnych zachodz\u0105cych na Bliskim Wschodzie. Pokazywa\u0142 terroryst\u00f3w, jako ludzi. A co najwa\u017cniejsze bardzo szczerze m\u00f3wi\u0142 o celach Al Kaidy, kt\u00f3re uda\u0142o im si\u0119 spe\u0142ni\u0107 co do joty – napu\u015bci\u0107 na siebie \u015bwiaty Zachodu i islamu, sprawi\u0107, \u017ce islam na zachodzie b\u0119dzie si\u0119 kojarzy\u0142 tylko z radykaln\u0105, upolitycznion\u0105 wersj\u0105 tej religii. Tego w serialu nie ma w og\u00f3le. Wierchuszka Al Kaidy to zbi\u00f3r enigmatycznych, mrocznych figur, kt\u00f3re z drugiego ko\u0144ca kontynentu dyryguj\u0105 nieludzkimi zamachami. Sami zamachowcy, b\u0119d\u0105cy do\u015b\u0107 rozbudowanymi postaciami, nie rozmawiaj\u0105 w og\u00f3le o religii i ideologii, przez co widz nie ma szansy zrozumie\u0107 ich post\u0119powania. W rezultacie z ksi\u0105\u017cki skupiaj\u0105cej si\u0119 przede wszystkim na tym, dlaczego dosz\u0142o do 9\/11, powsta\u0142 skupiony na ameryka\u0144skiej perspektywie serial o tym, dlaczego nie powstrzymano 9\/11. Jakby 9\/11 by\u0142o jednostkowym problemem, wydarzeniem wyrwanym z kontekstu. To wci\u0105\u017c bardzo ciekawa historia, ale nawet w po\u0142owie nie tak fascynuj\u0105ca, jak ta opowiadana w ksi\u0105\u017cce.<\/p>\n
6. Ben Ladena prawie w tym serialu nie ma. Pojawia si\u0119 oczywi\u015bcie w dialogach i jest do\u015b\u0107 d\u0142ugie nagranie wywiadu z nim (prawdziwym, nie granym przez aktora), ale poza tym jest niemal bondowskim evil mastermindem. Troszk\u0119 wi\u0119cej jest na ekranie az-Zawahiriego i z tych scen udaje si\u0119 stworzy\u0107 w miar\u0119 sp\u00f3jn\u0105 posta\u0107, ale i tak szkoda, \u017ce nie ma tego wi\u0119cej. Nawet nie dlatego, \u017ce „druga strona”, ale dlatego, \u017ce Zawahiri to jest akurat fascynuj\u0105ca posta\u0107, ze skomplikowan\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra \u015bwietnie nadawa\u0142aby si\u0119 do opowiedzenia w serialu (fun fact: wiecie, \u017ce cz\u0142owiek nr 2 w Al Kaidzie, wsp\u00f3\u0142odpowiedzialny za 9\/11, najprawdopodobniej wci\u0105\u017c \u017cyje?).<\/p>\n
7. Wydaje mi si\u0119, \u017ce w serialu mocniej uwypuklono wpadki i niekompetencj\u0119 ekipy Busha (zw\u0142aszcza Condoleezzy Rice – dobre odmieniam imi\u0119?). Przynajmniej takie jest moje, subiektywne odczucie, mog\u0105ce wynika\u0107 z tego, \u017ce tutaj Amerykanie s\u0105 zawsze na pierwszym planie, za\u015b w 2\/3 ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cone by\u0142o Ben Ladenowi. Lubi\u0119 to, bo nigdy do\u015b\u0107 pot\u0119piania Busha i jego ludzi i tego, jak poprzestawiali klocki i doprowadzili do wojny, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 600 tys. ludzi (200 razy wi\u0119cej ni\u017c w zamachach 9\/11).<\/p>\n
8. Czy polecam? Tak. Ale jako widowisko, a nie \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy na temat tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o. Bo serial „The Looming Tower” oferuje doskonale znan\u0105, ameryka\u0144sk\u0105 perspektyw\u0119. Dok\u0142adnie t\u0119 sam\u0105, kt\u00f3rej si\u0119 nas\u0142uchacie dzi\u015b w TVN24 czy Fox News. Je\u017celi b\u0119dziecie ogl\u0105da\u0107 z tym zastrze\u017ceniem, to mo\u017cecie si\u0119 \u015bwietnie bawi\u0107, co jaki\u015b czas si\u0119gaj\u0105c po \u017ar\u00f3d\u0142a, by sprawdzi\u0107 czy naprawd\u0119 tak by\u0142o. Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce bezkrytyczne i bezkontekstowe wch\u0142anianie „The Looming Tower” mo\u017ce wykrzywi\u0107 spojrzenie.<\/p>\n
tomek pstr\u0105gowski<\/p>\n