{"id":2061,"date":"2017-05-24T19:05:13","date_gmt":"2017-05-24T19:05:13","guid":{"rendered":"https:\/\/niezatapialni.com\/?p=2061"},"modified":"2017-09-02T08:10:27","modified_gmt":"2017-09-02T08:10:27","slug":"tomasz-czyta-odwiedziny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/niezatapialni.com\/?p=2061","title":{"rendered":"Tomasz czyta: „Odwiedziny”"},"content":{"rendered":"

\u201eOdwiedziny\u201d Paw\u0142\u00f3w Rzodkiewicza i Garwola<\/a> to – na najprostszym poziomie – opowie\u015b\u0107 o trzech by\u0142ych skaza\u0144cach, kt\u00f3rzy wsiadaj\u0105 do PKP i jad\u0105 by odwiedzi\u0107 swojego garuj\u0105cego zioma. Szybko dosiada si\u0119 do nich wredna baba, kt\u00f3ra wszystko komplikuje. A \u017ce w poci\u0105gu jedzie jeszcze inna ekipa i dziej\u0105 si\u0119 inne rzeczy, wszystko ko\u0144czy si\u0119 \u017ale. \u017beby nie powiedzie\u0107 – tragicznie.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jest w odwiedzinach kilka rzeczy, kt\u00f3re mi naprawd\u0119 imponuj\u0105.<\/p>\n

Po pierwsze:<\/strong> jak ka\u017cda opowie\u015b\u0107 o ludziach zamkni\u0119tych na ma\u0142ej przestrzeni i t\u0119 mo\u017cna traktowa\u0107 jako swego rodzaju przekr\u00f3j przez spo\u0142ecze\u0144stwo (polskie oczywi\u015bcie). Mamy wi\u0119c by\u0142ych skaza\u0144c\u00f3w, co chc\u0105 wyj\u015b\u0107 na prost\u0105; mamy \u0142adn\u0105 dziewczyn\u0119, dla kt\u00f3rej prosta jazda poci\u0105giem to niebezpieczna przygoda; mamy podejrzanego pana dyrektora i r\u00f3wnie podejrzanego urz\u0119dasa; mamy ca\u0142\u0105 ekip\u0119 prawdziwych cwaniak\u00f3w, kt\u00f3rzy w og\u00f3le nie chc\u0105 wyj\u015b\u0107 na prost\u0105; mamy poczciw\u0105 ekip\u0119 gimnastyczn\u0105 z prowincji; prowincjonalnego kr\u00f3la uzdrowiska; tch\u00f3rzliwego hipstera; pani\u0105 jakby wprost sprzed radioodbiornika nastawionego na Radio Maryja etc. Powstaje z tego przekonuj\u0105cy obraz. Nie ra\u017c\u0105cy stereotypami, aczkolwiek mocno skr\u00f3towy i umowny. Garwolowi i Rzodkiewiczowi udaje si\u0119 jednak pomi\u0119dzy te figury wcisn\u0105\u0107 kilku pe\u0142nokrwistych bohater\u00f3w – nie wiemy o nich mo\u017ce zbyt du\u017co, a ich charaktery zredukowane s\u0105 do jednej-dw\u00f3ch cech, ale to wystarcza by si\u0119 z nimi zwi\u0105za\u0107.<\/p>\n

Po drugie:<\/strong> bardzo interesuj\u0105co wygl\u0105daj\u0105 tutaj nawi\u0105zania do antycznej tragedii (by\u0107 mo\u017ce niezamierzone, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce jednak celowe). Na podstawowym poziomie mamy jedno\u015b\u0107 czasu, miejsca i akcji. Temat jest odpowiedni do formy, a historia, skupiona w jednym wagonie, wydaje si\u0119 bardzo \u201eteatralna\u201d. Na poziomie nieco wy\u017cszym widzimy grecki ch\u00f3r w wykonaniu robactwa – zdecydowanie lepiej poinformowanego ni\u017c reszta postaci, zabieraj\u0105cego g\u0142os, gdy trzeba co\u015b wyja\u015bni\u0107, spodziewaj\u0105cego si\u0119 najgorszego, wieszcz\u0105cego kl\u0119sk\u0119. I na najwy\u017cszym poziomie – moim zdaniem najwa\u017cniejszym tematem \u201eOdwiedzin\u201d jest niemo\u017cno\u015b\u0107 ucieczki od w\u0142asnego losu. Fatum. Tr\u00f3jka g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w bardzo stara si\u0119 wyj\u015b\u0107 na prost\u0105, ale sprzysi\u0119gaj\u0105 si\u0119 przeciwko nim wszystkie okoliczno\u015bci. W finale, kiedy w ko\u0144cu dochodzi do tragedii, czytelnik wie, \u017ce tak si\u0119 po prostu musia\u0142o sko\u0144czy\u0107, bo przed tragizmem w antycznym dramacie nie mo\u017cna by\u0142o uciec (i nie wynika\u0142 on wcale z dzia\u0142a\u0144 bohater\u00f3w, ba, zazwyczaj wynika\u0142 na przek\u00f3r tym dzia\u0142aniom – Edyp robi\u0142 wszystko by odmieni\u0107 sw\u00f3j los, a jednak ka\u017cdy jego czyn zbli\u017ca\u0142 go do tragicznego fina\u0142u). Fatum.<\/p>\n

\"\"Po trzecie:<\/strong> z tym tragicznym fatum wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c temat antropomorfizacji postaci. To zabieg dosy\u0107 zgrany w komiksie i o ile nie jest wykorzystany w pomys\u0142owy spos\u00f3b (\u201eTrzy palce\u201d, \u201eMaus\u201d) to mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 zwyk\u0142ym p\u00f3j\u015bciem na \u0142atwizn\u0119. Garwol i Rzodkiewicz znajduj\u0105 jednak w\u0142asn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119. W ich komiksie wielu bohater\u00f3w dopiero wchodzi w swoje role – z pocz\u0105tku s\u0105 lud\u017ami, by w odpowiedniej chwili przemieni\u0107 si\u0119 w zwierz\u0119ta. Dzi\u0119ki temu odbiorca widzi dok\u0142adnie moment, w kt\u00f3rym dana posta\u0107 poddaje si\u0119 swojej formie (troch\u0119 to gombrowiczowskie) i godzi (lub nie) z tym, \u017ce zawsze b\u0119dzie postrzegana stereotypowo. To dlatego ch\u0142opakom nie uda si\u0119 wyrwa\u0107 ze swojego losu. I dlatego bardzo tkliwie wychodzi moment, w kt\u00f3rym jedna z bohaterek na moment wychodzi ze swojego furrysowego wcielenia i okazuje si\u0119 zwyk\u0142\u0105, wra\u017cliw\u0105 dziewczyn\u0105 – tylko dzi\u0119ki temu, \u017ce jej odbicie w szybie staje si\u0119 normalne, ludzkie.<\/p>\n

\"\"Po czwarte:<\/strong> Garwol i Rzodkiewicz z i\u015bcie imponuj\u0105c\u0105 precyzj\u0105 panuj\u0105 nad opowie\u015bci\u0105. Zawsze jestem pod wra\u017ceniem intensywnych, pe\u0142nych zwrot\u00f3w akcji i bohater\u00f3w opowie\u015bci, rozgrywaj\u0105cych si\u0119 na ma\u0142ej, zamkni\u0119tej przestrzeni (\u201eW\u015bciek\u0142e psy\u201d – cytowane zreszt\u0105 w \u201eOdwiedzinach\u201d; ostatnio \u201eD\u0142ugi marsz w po\u0142owie meczu\u201d). To wymaga nie lada rzemios\u0142a. Tw\u00f3rcy \u201eOdwiedzin\u201d wiedz\u0105 dok\u0142adnie, gdzie s\u0105 wszyscy bohaterowie, w kt\u00f3rym momencie ich drogi maj\u0105 si\u0119 przeci\u0105\u0107 i co ma z tego wynikn\u0105\u0107. Podobnie jak we \u201eW\u015bciek\u0142ych psach\u201d i tutaj zamkni\u0119cie w jednej ciasnej przestrzeni podbija presj\u0119 i wprowadza klaustrofobiczn\u0105 atmosfer\u0119. By\u0107 mo\u017ce ta historia sko\u0144czy\u0142aby si\u0119 inaczej, gdyby jeden z drugim po prostu wysiedli z poci\u0105gu i och\u0142on\u0119li. Ale nie ma dok\u0105d uciec, nie da si\u0119 z\u0142apa\u0107 oddechu, emocje wi\u0119c narastaj\u0105 i wybuchaj\u0105.<\/p>\n

Po pi\u0105te:<\/strong> ju\u017c wcze\u015bniejsze komiksy Garwola by\u0142y bardzo oszcz\u0119dne w warstwie j\u0119zykowej. W zasadzie by\u0142y to komiksy nieme. \u201eOdwiedziny\u201d w \u017cadnym razie nieme nie s\u0105, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 d\u0142ugie, nieme sceny. Mi zawsze imponuj\u0105 dobrze zrealizowane nieme sceny, bo to jest zastosowana w dzia\u0142aniu zasada \u201eshow, don\u2019t tell\u201d. Dzi\u0119ki takiej realizacji czytelnik musi si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107 w lektur\u0119. Doda\u0107 jeden kadr do drugiego i sklei\u0107 je w jak\u0105\u015b narracyjn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Pomy\u015ble\u0107 o tym, co i dlaczego dzieje si\u0119 pomi\u0119dzy kadrami (a zdaniem Scotta McClouda to, co si\u0119 dzieje pomi\u0119dzy kadrami to jest kwintesencja komiksowo\u015bci). I tak te\u017c jest z \u201eOdwiedzinami\u201d – szczerze m\u00f3wi\u0105c chyba dopiero po drugiej lekturze wy\u0142apa\u0142em wszystkie smaczki i tropy. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce musia\u0142em czyta\u0107 uwa\u017cnie, da\u0107 sobie czas.<\/p>\n

Jest jednak jedna rzecz, kt\u00f3ra mi si\u0119 w \u201eOdwiedzinach\u201d nie spodoba\u0142a. To oniryczne i absurdalne opowie\u015bci snute przez niekt\u00f3rych bohater\u00f3w (zw\u0142aszcza pana Henryka, kr\u00f3la uzdrowiska). Podbijaj\u0105 one wprawdzie klimat polskiego (a mo\u017ce szerzej: wschodniego) pa\u017adzierzu, ale jednocze\u015bnie wybijaj\u0105 z klimatu, burz\u0105 t\u0119 teatraln\u0105 zasad\u0119 jedno\u015bci czasu, miejsca i akcji. Tutaj si\u0119 dzieje antyczna tragedia, p\u0119tla si\u0119 zaciska, emocje narastaj\u0105, a z boku nagle wchodzi w to anegdotyczna opowiastka, z kt\u00f3rej niewiele wynika. Przynajmniej dla mnie. Zw\u0142aszcza, \u017ce ani pan Henryk, kr\u00f3l uzdrowiska, ani kole\u015b z w\u00f3zkiem z napojami nie s\u0105 najwa\u017cniejszymi i najciekawszymi postaciami. Ich narracje wi\u0119c wydaj\u0105 mi si\u0119 pomijalne.<\/p>\n

Garwol jako rysownik odwali\u0142 kawa\u0142 dobrej roboty. Imponuje mi zw\u0142aszcza nieco chaotyczne, ale zawsze czytelne kadrowanie i konsekwentne trzymanie si\u0119 przygaszonej palety kolorowej. Czasami trafiaj\u0105 mu si\u0119 drobne wpadki – a to jakie\u015b niezr\u0119czne uj\u0119cie \u201ekamery\u201d, a to dziwna anatomia postaci. Nie s\u0105 to rzeczy psuj\u0105ce frajd\u0119 z lektury, odnotowuj\u0119 jedynie z recenzenckiej uczciwo\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Diclaimer: <\/b>komiks wyda\u0142o Wydawnictwo Komiksowe, kt\u00f3re wyda\u0142o tak\u017ce m\u00f3j komiks; na Komiksowej Warszawie prowadzi\u0142em spotkanie z autorami \u201eOdwiedzin\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eOdwiedziny\u201d Paw\u0142\u00f3w Rzodkiewicza i Garwola to – na najprostszym poziomie – opowie\u015b\u0107 o trzech by\u0142ych skaza\u0144cach, kt\u00f3rzy wsiadaj\u0105 do PKP i jad\u0105 by odwiedzi\u0107 swojego garuj\u0105cego zioma. Szybko dosiada si\u0119 do nich wredna baba, kt\u00f3ra wszystko komplikuje. A \u017ce w poci\u0105gu jedzie jeszcze inna ekipa i dziej\u0105 si\u0119 inne rzeczy, wszystko ko\u0144czy si\u0119 \u017ale. \u017beby […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[124,7],"tags":[23,63,56,31],"class_list":["post-2061","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-teksty","category-tomka-pisanie","tag-komiks","tag-odwiedziny","tag-recenzja","tag-tomasz-czyta"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2061"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2072,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2061\/revisions\/2072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}