{"id":1301,"date":"2016-04-05T20:10:14","date_gmt":"2016-04-05T18:10:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.niezatapialni.pl\/?p=1240"},"modified":"2017-09-02T08:17:28","modified_gmt":"2017-09-02T08:17:28","slug":"tomasz-czyta-arab-przyszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/niezatapialni.com\/?p=1301","title":{"rendered":"Tomasz czyta: „Arab przysz\u0142o\u015bci”"},"content":{"rendered":"

Istnieje w Internecie recenzja<\/a>, twierdz\u0105ca, \u017ce \u201eArab przysz\u0142o\u015bci\u201d Riada Sattoufa<\/a> to \u201ebardzo mocny, zdecydowany g\u0142os w dyskusji o wsp\u00f3\u0142czesnym islamie\u201d. I to absurdalne zdanie zirytowa\u0142o mnie na tyle, \u017ce postanowi\u0142em co\u015b o tym komiksie napisa\u0107 (pierwotnie nie planowa\u0142em, bo nie wzbudzi\u0142 we mnie wystarczaj\u0105co silnych emocji).<\/p>\n

<\/p>\n

\"arab31\"<\/a><\/p>\n

No wi\u0119c, chcia\u0142bym napisa\u0107 przede wszystkim to, \u017ce to w og\u00f3le nie jest komiks o wsp\u00f3\u0142czesnym islamie. Z kilku powod\u00f3w, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwa\u017cniejszym wydaje si\u0119 ten, \u017ce rozgrywaj\u0105cy si\u0119 w latach 1978-84 komiks, opowiada o \u015bwiecie sprzed 32 lat (!!!), w kt\u00f3rym Libia i Syria nie by\u0142y jeszcze pa\u0144stwami upad\u0142ymi. Co to wi\u0119c, za wsp\u00f3\u0142czesny islam? Pomijaj\u0105c zreszt\u0105 nawet przeoczone przez Karola Susa trzy dekady, dwie wojny\u00a0 i jedn\u0105 Arabsk\u0105 Wiosn\u0119, warto zaznaczy\u0107, \u017ce w pierwszym tomie matka autora jest francusk\u0105 ateistk\u0105, za\u015b jego ojciec ze\u015bwiecczonym muzu\u0142maninem, co to studiowa\u0142 we Francji i islam pami\u0119ta tylko z domu rodzinnego. Owszem, dalsza rodzina ojca wyznaje jak\u0105\u015b religi\u0119 i kilka razy wspomina si\u0119 o tym w komiksie, dzieje si\u0119 to jednak zupe\u0142nie na marginesie i nie jest pr\u00f3b\u0105 opisania zjawiska, ani wg\u0142\u0119bienia si\u0119 w tematyk\u0119. Ot, anegdotki na temat babci, wujka czy al-Asada w telewizji, co to zamiast Jezusa Chrystusa ukrzy\u017cowanego i Pana Boga wszechmog\u0105cego, wyznaj\u0105 Allaha, ale bez przekonania i niezbyt gorliwie.<\/p>\n

\u201eArab przysz\u0142o\u015bci\u201d nie jest wi\u0119c komiksem ani o wsp\u00f3\u0142czesnym islamie, ani o \u00f3wczesnym islamie. Komiks zawiera muzu\u0142man\u00f3w \u2013 ale na tym temat si\u0119 w zasadzie zamyka. Ba, je\u017celi by si\u0119 uprze\u0107 i na podstawie \u201eAraba przysz\u0142o\u015bci\u201d naprawd\u0119 powiedzie\u0107 co\u015b na temat islamu, to wychodzi\u0142oby, \u017ce w latach 80. w Syrii i Libii mieli\u015bmy do czynienia z przeciwie\u0144stwem tego islamu, kt\u00f3rego dzisiaj si\u0119 wszyscy boimy. By\u0142 to islam daleki od fanatyzmu, nawet je\u017celi wykorzystywany do cel\u00f3w politycznych przez \u00f3wczesnych dyktator\u00f3w, to raczej jako furtka do ludu, co\u015b jak nasz polski katolicyzm dnia codziennego (jarmarczno-liche\u0144ski), kt\u00f3rym wspieraj\u0105 si\u0119 wszyscy politycy \u2013 od Kaczy\u0144skiego i Ziobr\u0119, poprzez Komorowskiego i Tuska, a na Kwa\u015bniewskim z Millerem sko\u0144czywszy. Kaddafi i al-Asad (ten wcze\u015bniejszy) sprowadzali islam raczej ku centrum, kreowali si\u0119 bowiem na tych, co jednocz\u0105 ca\u0142y nar\u00f3d. Za\u015b najwi\u0119kszym problemem wsp\u00f3\u0142czesnego islamu jest wci\u0105ganie go w polityczne skrajno\u015bc<\/a>i. I tutaj w\u0142a\u015bnie doszukiwa\u0142bym si\u0119 przyczyn pozornej radykalizacji, kt\u00f3rej, zdaniem Susa, ulega papa Abderl-Razak. Bo przecie\u017c nie nawraca si\u0119 on na radykalny islam, nie ws\u0142uchuje w s\u0142owa imam\u00f3w, ani nie interesuje wojuj\u0105cymi ju\u017c w tym czasie afga\u0144skimi mud\u017cahedinami. Jemu – \u015brednio inteligentnemu oportuni\u015bcie, kt\u00f3ry marzy g\u0142\u00f3wnie o pieni\u0105dzach i pozycji – imponuj\u0105 raczej owi umiarkowani religijnie dyktatorzy. Kiedy m\u00f3wi o konieczno\u015bci rozstrzelania (co przywo\u0142uje Sus), to nie dlatego, \u017ce tak rozumie islam, ale dlatego, \u017ce tyle podpatrzy\u0142 u swoich politycznych idoli.<\/p>\n

\"arab21\"<\/a><\/p>\n

Mo\u017cna oczywi\u015bcie dyskutowa\u0107, czy Abderl-Razak nie jest jak\u0105\u015b zapowiedzi\u0105 tego, co ogl\u0105damy dzisiaj. Czy jego polityczny oportunizm z czasem nie przerodzi\u0142by si\u0119 w skrajny oportunizm religijny? (bo w radykalizmie religijnym nie ma \u017cadnego buntu, to zawsze jest \u0142a\u017cenie na skr\u00f3ty) Czy po okresie zafascynowania dyktatorami, nie przerzuci\u0142by si\u0119 na fascynacj\u0119 nawo\u0142uj\u0105cymi do nienawi\u015bci imamami, wspieraj\u0105cymi \u015bwi\u0119t\u0105 wojn\u0119 szejkami i fanatykami pokroju Ben Ladena? Ale takiej refleksji nie znajduj\u0119 w przywo\u0142ywanej recenzji. Niespecjalnie znajduj\u0119 te\u017c podstaw\u0119 dla niej w samym komiksie. Bo on po prostu nie jest o tym.<\/p>\n

Je\u017celi wi\u0119c nie o wsp\u00f3\u0142czesnym i \u00f3wczesnym islamie, to o czym jest \u201eArab przysz\u0142o\u015bci\u201d? Przede wszystkim o demitologizacji figury ojca. To by\u0107 mo\u017ce brzmi jako\u015b bardzo m\u0105drze, ale w gruncie rzeczy wcale takie nie jest. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce na pierwszych kadrach autor i g\u0142\u00f3wny bohater Riad Sattouf ma dwa latka, dosy\u0107 oczywistym jest, \u017ce swojego ojca idealizuje i uwa\u017ca za Najm\u0105drzejszego Cz\u0142owieka Na \u015awiecie. I r\u00f3wnie oczywistym jest, \u017ce ten obrazek si\u0119 bardzo szybko odmieni. Czytelnik zreszt\u0105 niemal od razu widzi, \u017ce staremu Sattoufowi daleko do idea\u0142u. Ja na ten przyk\u0142ad przez ca\u0142\u0105 lektur\u0119 zadawa\u0142em sobie pytanie (na kt\u00f3re w komiksie nie pada odpowied\u017a), dlaczego w og\u00f3le matka Riada wysz\u0142a za tego niewydarzonego przekr\u0119ta? Sus sugeruje, \u017ce przemienia si\u0119 ona w typow\u0105 bliskowschodni\u0105 \u017con\u0119 i daje „ciche \u015bwiadectwo \u017cycia muzu\u0142ma\u0144skich \u017con” (ciekawym, sk\u0105d Sus czerpie wiedz\u0119 o „\u017cyciu muzu\u0142ma\u0144skich \u017con”), ale naprawd\u0119 trudno takie wyt\u0142umaczenie kupi\u0107, pami\u0119taj\u0105c, \u017ce mowa o wykszta\u0142conej Francuzce. W post\u0119powaniu Clementine doszukiwa\u0142bym si\u0119 raczej echa rewolucji obyczajowej, kt\u00f3ra nauczy\u0142a j\u0105 wprawdzie samodzielno\u015bci, ale jednocze\u015bnie wpoi\u0142a nieco zbyt daleko id\u0105c\u0105 tolerancj\u0119, w my\u015bl kt\u00f3rej nie protestuje, nawet gdy m\u0105\u017c wywozi rodzin\u0119 do biedniejszych i bardziej niebezpiecznych kraj\u00f3w (Houellebecq dowodzi\u0142, a ja si\u0119 z nim nieco zgadzam, \u017ce rewolucja seksualna lat 60. i 70. nauczy\u0142a kobiet uleg\u0142o\u015bci) [ale w sumie to tylko takie moje lu\u017ane fantazje; za ma\u0142o o tej postaci wiadomo jeszcze, by jako\u015b konkretniej j\u0105 analizowa\u0107].<\/p>\n

Swoj\u0105 drog\u0105, ta demitologizacja ojca jest moim zdaniem przyczynkiem do najwi\u0119kszej s\u0142abo\u015bci albumu. Riad ma dwa lata, jego zachwyt staruszkiem jest wi\u0119c tak oczywisty, \u017ce okr\u0119canie wok\u00f3\u0142 niego ca\u0142ego komiksu wydaje si\u0119 ja\u0142owe. Co wi\u0119cej, wyraziste wspomnienia z tak wczesnej m\u0142odo\u015bci s\u0105 dyskusyjne i przez ca\u0142\u0105 lektur\u0119 zadawa\u0142em sobie pytanie, ile w tym wszystkim jest autentycznej prawdy, a ile kreacji? A je\u017celi czytelnik zadaje sobie takie pytanie w trakcie dzie\u0142a autobiograficznego (i nie jest to celowy zabieg autorski) to raczej niezbyt dobrze.<\/p>\n

\"arab11\"<\/a><\/p>\n

Najciekawiej wypadaj\u0105 zepchni\u0119te na margines spostrze\u017cenia na temat libijsko-syryjskiej codzienno\u015bci. Pod tym wzgl\u0119dem \u201eArabowi przysz\u0142o\u015bci\u201d ca\u0142kiem blisko do polskiej \u201eMarzi\u201d, kt\u00f3ra podobnie przedstawia\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107 dyktatury z punktu widzenia naiwnego dzieci\u0105tka \u2013 ma\u0142ego na tyle, by w zasadzie niczego nie kwestionowa\u0107, a wszystkie dziwno\u015bci obcego systemu przyjmowa\u0107 ze spokojem (w \u201ePersepolis\u201d to dziecko by\u0142o ju\u017c nieco zbyt du\u017ce i zbyt m\u0105dre, a wykszta\u0142cona, tera\u017aniejsza narratorka zbyt mocno obecna) .<\/p>\n

Mnie osobi\u015bcie \u201eArab przysz\u0142o\u015bci\u201d nie porwa\u0142, a por\u00f3wnania do \u201eMausa\u201d czy \u201ePersepolis\u201d odczytuj\u0119 jako niesprawiedliwe dla tych dw\u00f3ch ostatnich. To taki \u015bredniak europejskiego komiksu autobiograficznego. Ani szczeg\u00f3lnie egzotyczny, ani wybitnie ciekawy, ani nowatorski formalnie, ani dobrze opowiedziany. Ot, poprawne, czasem nieco zabawne, wynurzenia autora na temat dzieci\u0144stwa w rozjazdach. Wrzucaj\u0105ce kamyczek do opowie\u015bci o Francji lat 80, Syrii za rz\u0105d\u00f3w al-Asada (poprzedniego) i Libii pod butem Kaddafiego. Mo\u017cna si\u0119 z nich nieco dowiedzie\u0107 o rzeczywisto\u015bci sprzed trzech dekad, ale szczerze m\u00f3wi\u0105c znam lepsze \u017ar\u00f3d\u0142a takiej wiedzy.<\/p>\n

PS.<\/strong> Karol Sus, olsztynianin (<3), „wolno\u015bciowiec wychowany na micie ameryka\u0144skiego snu” (nie \u015bciemniam!), pisze jeszcze o „kompletnie bezradnej Europie”, kt\u00f3ra pod fasad\u0105 pi\u0119knych hase\u0142 prezentuje pustk\u0119, ale o tego ju\u017c mi si\u0119 nie chce komentowa\u0107. Chyba nie warto.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Istnieje w Internecie recenzja, twierdz\u0105ca, \u017ce \u201eArab przysz\u0142o\u015bci\u201d Riada Sattoufa to \u201ebardzo mocny, zdecydowany g\u0142os w dyskusji o wsp\u00f3\u0142czesnym islamie\u201d. I to absurdalne zdanie zirytowa\u0142o mnie na tyle, \u017ce postanowi\u0142em co\u015b o tym komiksie napisa\u0107 (pierwotnie nie planowa\u0142em, bo nie wzbudzi\u0142 we mnie wystarczaj\u0105co silnych emocji).<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[124,7],"tags":[23,31],"class_list":["post-1301","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-teksty","category-tomka-pisanie","tag-komiks","tag-tomasz-czyta"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1301"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2470,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1301\/revisions\/2470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/niezatapialni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}